| | Jan Kochanowski
Jest uważany za jednego z najwybitniejszych polskich poetów okresu Odrodzenia.
"Szlachetne zdrowie, nikt się nie dowie,
jako smakujesz, aż się zepsujesz"
Życiorys:
Jan Kochanowski urodził się w 1530 roku w Sycynie (koło Zwolenia), a zmarł 22 sierpnia 1584 w Lublinie.
Pochodził ze szlacheckiej rodziny Kochanowskich herbu Korwin, był synem Piotra Kochanowskiego, sędziego ziemskiego sandomierskiego i Anny Białaczowskiej herbu Odrow±ż.
Jan Kochanowski studia rozpocz±ł na Akademii Krakowskiej w 1544. W latach 1547-1550 mógł studiować w którym¶ z uniwersytetów niemieckich, b±dĽ też przebywać na jednym z dworów magnackich. W latach 1551-1552 studiował na uniwersytecie w Królewcu, sk±d wyjechał do Włoch, do Padwy. Na tamtejszym uniwersytecie zetkn±ł się z takimi umysłami jak Francesco Robortelo, jak i ze studiuj±cymi tam Polakami: Łukaszem Górnickim, Andrzejem Trzecieskim i Andrzejem Patrycym Nideckim. Na uniwersytecie padewskim został nawet konsyliarzem nacji polskiej, tocz±c spór o samodzielno¶ć z żakami niemieckimi. Studia, podróże i kontakty z uczonymi i humanistami dały Kochanowskiemu wiedzę filologiczn±, humanistyczn± oraz ogładę i wprawę literack±.
Pisał Kochanowski już we Włoszech drobne utwory po łacinie. W tamtym okresie powstała także Pie¶ń XXV (Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary).
W latach 1555-1556 Jan Kochanowski przebywał ponownie w Królewcu na dworze arcyksięcia Albrechta Hohenzollerna, by następnie w latach 1556-1559 odbyć dwie kolejne podróże do Włoch. Stamt±d drog± poprzez Francję (gdzie zetkn±ł się z Ronsardem) i Niemcy wrócił już na stałe do Polski.
Kochanowski przebywał w kraju na dworach, m.in. Tarnowskich, Tęczyńskich i Jana Firleja oraz biskupa krakowskiego Filipa Padniewskiego. Dzięki poparciu podkanclerzego koronnego Piotra Myszkowskiego dostał się na dwór Zygmunta Augusta, gdzie ok. 1564 r. mianowano go sekretarzem królewskim. Dzięki Myszkowskiemu dostał też prebendy ko¶cielne: probostwo poznańskie i zwoleńskie.
Jan Kochanowski służył królowi podczas burzliwych sejmów, zajmował się działaniami politycznymi, czego ¶lady widać w jego utworach. W 1567 towarzyszył królowi w wyprawie radoszkowickiej, będ±cej prób± demonstracji zbrojnej przeciwko Rosji. Oddał znaczne usługi w trakcie przygotowań do wyprawy na Moskwę w 1568 r.
Przy dworze Zygmunta II Augusta służył do 1574 r. Opisywał ważne dla Rzeczypospolitej wydarzenia, w tym hołd pruski księcia Albrechta II Fryderyka Hohenzollerna u stóp Zygmunta II Augusta, unię Korony i Litwy (1569).
Po ¶mierci Zygmunta Augusta Kochanowski był zwolennikiem Henryka Walezego, którego elekcję podpisał, uczestniczył też w jego koronacji w katedrze wawelskiej w 1573. Po ucieczce króla wycofał się z życia dworskiego. Na dwór królewski już nie wrócił, choć popierał Stefana Batorego; brał udział w sejmie elekcyjnym i zyskał łaski kanclerza Jana Zamoyskiego.
Jan kochanowski osiedlił się w 1574 roku w odziedziczonym po ojcu maj±tku w Czarnolesie (Czarnym Lesie). W 1575 r. po¶lubił Dorotę Podlodowsk± herbu Janina, z któr± miał sze¶ć córek (trzy zmarły w dzieciństwie) oraz syna (urodził się już po nagłej ¶mierci Jana). Kochanowski pędził w Czarnolesie bukoliczny żywot ziemianina. W maju 1575 wzi±ł udział w zjeĽdzie szlacheckim w Stężycy, który obradował nad wyborem nowego władcy. W listopadzie tego roku wygłosił przemówienie na polu elekcyjnym pod Warszaw±.
W tym okresie powstała "Odprawa posłów greckich", a wkrótce po niej parafraza "Psałterz Dawidów" (1579), zaczerpnięta z Wulgaty. Największ± pamięć zyskał dzięki Trenom, napisanym po ¶mierci ukochanej córki Urszulki Kochanowskiej w 1579. W trenach opisywał zmarł± córkę Urszulę jako dziecko idealne. Pisał, że ¶piewała i układała krótkie wiersze.
Jan Kochawnoski zmarł nagle w Lublinie 22 sierpnia 1584. Przyczyny ¶mierci nie s± dokładnie znane. Wszystko wskazuje na to, że przyczyn± ¶mierci poety był udar mózgu. Inne Ľródła podaj±, że poeta zmarł na zawał serca. Pochowany został w Zwoleniu, w pobliżu którego leży Czarnolas. Znajduje się tam nagrobek z jednym z dwóch zachowanych wizerunków poety.
|
| |
